Telefoon weg, spel op tafel. Dat is wat veel mensen deze decembermaand willen, blijkt uit een feestdagenonderzoek dat vanochtend via ANP verscheen. Het onderzoek van Lootjestrekken.nl liep in vijf landen, waaronder Nederland. Gemiddeld zegt 84 procent van de ondervraagden in die landen dat ze in meer of mindere mate proberen hun schermtijd te verminderen. In Nederland is bijna een kwart (23 procent) daar actief mee bezig. Tegelijk ligt het voorgenomen sinterklaasbudget dit jaar op gemiddeld € 148, zo'n 10 procent hoger dan vorig jaar.
Puzzelboeken, bloemen van bouwsteentjes en ouderwetse familiespellen worden volgens de onderzoekers nu veel gezocht. Dat zijn cadeaus die je uitnodigen om de telefoon even weg te leggen. Wij zochten zeven cadeaus voor volwassenen die minder willen scrollen, van ± € 9 tot ± € 80. Prijzen kunnen wijzigen; de winkel is leidend. Zoek je iets voor een kind? Lees dan onze gids met schermvrije cadeaus voor kinderen.
1. De kluis die pas opengaat als de tijd om is
Dit is de meest directe aanpak. Je legt je telefoon in de kluis, zet de timer, en klaar. Pas als de tijd voorbij is, gaat het deksel weer open. Dat klinkt streng, maar het werkt omdat je niet steeds opnieuw hoeft te besluiten om níet te kijken. Ideaal voor tijdens het eten, een spelletjesavond of de eerste uren van pakjesavond. Je kunt de timer tot 12 uur instellen.
bol
± €49,99
Let op: er is geen noodknop. Zit je telefoon erin, dan ben je onbereikbaar tot de timer afloopt, dus begin met een uurtje tijdens het eten en niet met een hele nacht. Heel grote telefoons of dikke hoesjes passen soms net niet: meet even na.
2. Een gewone wekker, zodat de telefoon uit de slaapkamer kan
De telefoon ligt vaak op het nachtkastje omdat hij ook de wekker is. En wie hem 's avonds pakt om de wekker te zetten, scrolt nog "even" door. Een losse wekker is het goedkoopste detox-cadeau dat er is. De telefoon kan 's nachts gewoon in de keuken liggen. Deze van het Duitse TFA is simpel, olijfgroen en heeft een lampje voor als je 's nachts wilt kijken hoe laat het is. Wil je liever wakker worden met licht? Kijk dan bij de lichtwekkers.
Bellatio
± €8,99
Let op: het is een gewone wijzerwekker, en die tikken vaak hoorbaar. Slaap je licht, kies dan een stille variant. Bij Bellatio betaal je onder een bepaald bedrag verzendkosten; die maken dit koopje relatief duur als je alleen de wekker bestelt.
3. De telefoon die bijna niks kan
De Nokia 3210 was rond 2000 een van de populairste telefoons ooit. HMD, de maker van Nokia-toestellen, bracht een nieuwe versie uit met 4G. Je kunt er bellen en sms'en, naar de radio luisteren en Snake spelen. Meer niet, en dat is precies de bedoeling. Doe je simkaart erin voor het weekend of een vakantie en laat de smartphone thuis. Er zit ook een tweede simkaartslot in. Voor kinderen schreven we eerder over een eerste telefoon zonder apps.
bol
± €79,99
Let op: apps als WhatsApp, je bank-app of de NS-app staan er niet op. Voor tweestapsverificatie of een digitaal kaartje heb je je smartphone dus nog nodig. Zie het als weekend- of vakantietelefoon, niet als vervanger.
4. Een puzzelboek dat leest als een thriller
Puzzelboeken staan volgens het onderzoek hoog op de lijst. Deze reeks is extra leuk omdat hij zich afspeelt in een echte stad. Elke pagina is een moordzaak: in vier letterroosters zitten zes verdachten en zes bewijzen verstopt. Wie de woorden vindt, vindt ook het wapen, de dader en het slachtoffer. Je hoeft niet te gokken, alles is met logica op te lossen. Het boek met honderd zaken in tien Utrechtse wijken is ideaal voor een treinreis of een stille zondagmiddag. Meer ideeën voor puzzelaars vind je in de gids met cadeaus voor de puzzelaar.
Bruna
± €14,99
Let op: de oplossingen staan niet achterin, maar online achter een QR-code. Dus toch even de telefoon erbij als je wilt controleren. Kies de stad die bij de ontvanger past: de reeks bestaat ook voor onder meer Amsterdam, Rotterdam, Groningen, Maastricht en Antwerpen.
5. Bloemen bouwen, steentje voor steentje
Bloemen van bouwsteentjes waren al populair, en het onderzoek noemt ze opnieuw. Het mooie is dat je er een paar avonden zoet mee bent, met je handen bezig en je hoofd leeg. Daarna staat er een boeket op tafel dat nooit verwelkt. LEGO maakt de bekendste sets; daarover schreven we in onze gids over LEGO-bloemen. Deze set van Woma is een voordeliger alternatief: een boeket in een vaas van 962 stenen.
bol
± €24
Let op: dit is geen LEGO, en dat merk je soms aan de pasvorm en de handleiding. De prijs op bol schommelt: vandaag zagen we ± € 23,50, eerder was het bijna € 28. Kleine onderdelen, dus niet geschikt voor jonge kinderen.
6. Een spel voor de verhalen die je nog niet kent
Veel families zitten in december vaker samen aan tafel dan de rest van het jaar. Anekdotes geeft dat moment iets extra's. Op de kaarten staan vragen voor ouders en grootouders over hun jeugd, hun eerste baan of hoe ze elkaar leerden kennen. Je hoort verhalen die je nog nooit hoorde. Wil je die verhalen ook bewaren? Kijk dan bij onze cadeaus om verhalen van (groot)ouders vast te leggen.
bol
± €39,99
Let op: voor een doos kaartjes is het geen koopje. En het spel doet niets vanzelf: de mooiste gesprekken krijg je als je doorvraagt en de tijd neemt. In een grote, drukke groep werkt het minder goed dan met twee of drie mensen.
7. Tweehonderd vragen aan jezelf
Minder scrollen geeft vooral ruimte in je hoofd. Dit boek helpt om die ruimte te vullen met iets anders dan nieuws en filmpjes. Er staan tweehonderd vragen in, over vroeger, de mensen om je heen en wat je echt belangrijk vindt. Je kunt ze opschrijven, erover nadenken of de kaarten uitknippen en meenemen op een wandeling. Een fijn cadeau voor in de schoen, of voor iemand die in januari een rustige start wil.
Bruna
± €16,95
Let op: dit is een cadeau voor iemand die graag schrijft of nadenkt. Voor wie daar niet van houdt, voelt het al snel als huiswerk. Geef het dus niet als hint dat iemand "eens wat aan zichzelf moet doen".
Minder scrollen zonder iets te kopen
Eerlijk is eerlijk: het beste detox-middel kost niks. Drie dingen die werken op pakjesavond of met kerst:
- Een mand bij de deur. Iedereen legt zijn telefoon erin bij binnenkomst. Eén telefoon blijft aan voor foto's, en dat is de telefoon van de gastheer of gastvrouw.
- Meldingen uit. Zowel iPhone als Android heeft een focusstand waarmee je meldingen een avond lang dempt. Stel in dat bellen van familie wel doorkomt, dan mis je niks belangrijks.
- Een spel klaarzetten. Ligt het spel al op tafel, dan pakt niemand zijn telefoon "omdat er toch niks gebeurt". Organiseer je zelf de avond? Gebruik dan onze checklist voor sinterklaasavond.
Zet je wensen op je verlanglijstje
Wil je zelf minder scrollen? Zet de wekker, de kluis of het puzzelboek op je gratis sinterklaaslijstje of je kerstlijstje. Familie en vrienden zien wat je graag wilt, en kunnen het afvinken zodat niemand hetzelfde koopt. Het lijstje is in een paar minuten klaar, en een account hoeft niet eens.
Producten en prijzen gecheckt op 12 november 2026.
