Jonge kinderen (0 t/m 6 jaar) zitten gemiddeld 102 minuten per dag op een scherm, en één op de vijf gebruikt regelmatig vier of méér apparaten — van tv tot tablet tot de telefoon van papa of mama. Dat blijkt uit het jaarlijkse Iene Miene Media-onderzoek van Netwerk Mediawijsheid onder ruim duizend ouders. Interessantste conclusie voor ons: ouders zoeken houvast. En er is één moment waarop je als omgeving stilletjes kunt bijsturen — het cadeaumoment. Met Sinterklaas en kerst in aantocht komt dat moment snel dichterbij.
Het goede nieuws dat onderbelicht blijft
Hetzelfde onderzoek laat namelijk óók zien dat jonge kinderen het grootste deel van hun dag gewoon offline spelen, bouwen en (voor)gelezen worden. Het scherm wint terrein, maar de blokkendoos is nog niet verslagen. De vraag is vooral: wat leggen wíj — ouders, opa's en oma's, ooms en tantes — in huis dat kan concurreren met dat scherm?
Waarom cadeaus hier stiekem veel invloed hebben
Denk even terug aan de laatste verjaardag: de helft van wat een kind krijgt, bepaalt maandenlang wat er in de speelhoek ligt. Wie een tablet-spelletje geeft, geeft schermtijd; wie een knikkerbaan, verkleedkist of buitenspeelgoed geeft, geeft óffline tijd. Zonder preken, zonder verbod — gewoon door het aanbod thuis te veranderen. Een paar richtingen die het bij deze leeftijd altijd goed doen:
- Bouwen en knutselen — alles waar handen bij nodig zijn, van duplo tot klei (kijk voor inspiratie bij onze knutselcadeaus of de cadeaus voor kleuters);
- Naar buiten — ook in herfst en winter: een loep, een schepnet of een laarzenavontuur in het bos maken van een grijze middag een ontdekkingstocht (zie onze buitencadeaus voor natuurontdekkers);
- Samen doen — spelletjes en voorleesboeken geven óók het waardevolste cadeau: aandacht.
Kies je speelgoed dat langer meegaat dan één seizoen, dan wint het offline spelen het vaker. Lees ook hoe je speelgoed kiest dat blijft.
Zo stuur je een verlanglijstje (heel subtiel) bij
Hier komt het praktische stukje: veel ouders maken tegenwoordig een verlanglijstje voor hun kind en delen dat met familie. Dat lijstje is jouw stille bondgenoot. Zet er als ouder bewust schermvrije opties op in verschillende prijsklassen, dan kiezen gulle gevers vanzelf raak — en voorkom je én dubbele cadeaus én de zoveelste app-voucher. Als gever mag je ook gewoon vrágen: "staat er iets op het lijstje waar ze lekker mee kan bouwen of naar buiten kan?" Nu de eerste speelgoedfolders voor december weer verschijnen, is dit het moment: zo gebruik je die lijstjes slim.
Geen schermpolitie, wel balans
Voor de duidelijkheid: schermen horen erbij, en 102 minuten is geen ramp — het gaat om wat er tegenover staat. Het onderzoek laat zien dat ouders daar hulp bij kunnen gebruiken. Mooi meegenomen dat een van de makkelijkste hulpmiddelen gratis is: een verlanglijstje waarmee de hele familie in één keer weet welke cadeaus het beeldschermvrije spelen een zetje geven. Aanmaken kost twee minuten, een account is niet eens verplicht.
