Even een getal om over na te denken voordat je de zak van Sinterklaas vult: meer dan 90 procent van het speelgoed is gemaakt van nieuw plastic uit fossiele grondstoffen, en veel ervan gaat maar kort mee. Dat schrijft de Universiteit van Amsterdam op 9 november bij de start van TOYS, een groot onderzoeksproject naar veiliger en duurzamer speelgoed. Het project krijgt 7,4 miljoen euro uit de Nationale Wetenschapsagenda en loopt 54 maanden, met 34 partners. Projectleider is hoogleraar circulaire chemie Chris Slootweg.
Op de uitkomst hoef je niet te wachten. Er bestaat nu al speelgoed dat het anders doet: van gerecycled plastic, van plantaardig plastic, of van hout dat jaren meegaat en daarna nog door een broertje, nichtje of de buren gebruikt kan worden. Wij zochten zeven sinterklaascadeaus, van peuter tot kind van groep 4, van ± €12 tot ± €60. Prijzen kunnen wijzigen; de winkel is leidend.
Waar let je op bij "duurzaam" speelgoed?
Het woord duurzaam staat tegenwoordig op veel dozen. Drie dingen maken echt verschil:
- Waar is het van gemaakt? Gerecycled plastic (oud plastic krijgt een nieuw leven), bioplastic (plastic uit planten zoals suikerriet) of hout. Een concreet percentage op de doos zegt meer dan een groen blaadje.
- Gaat het lang mee? Het meest duurzame speelgoed is speelgoed dat níet na drie weken kapot in de kliko ligt. Stevig, zonder batterijen en met weinig losse onderdeeltjes die zoekraken.
- Is het "open" speelgoed? Blokken, planken en voertuigen groeien mee met je kind. Een speeltje met één knop en één geluidje is na een week uitgespeeld.
Over groene claims op verpakkingen schreven we eerder al: sinds september gelden er strengere regels. Vage termen als "milieuvriendelijk" zonder bewijs mogen niet meer.
1. Voor de dreumes: een safaritruck van oud plastic
Het Zweedse Viking Toys maakt al decennia van die bijna onverwoestbare autootjes met dikke wielen. De RE:LINE-serie is gemaakt van 100 procent gerecycled plastic en kan na gebruik zelf weer gerecycled worden. Deze safaritruck komt met een gids en vier dieren. Alles kan in de vaatwasser, en dat is fijn bij speelgoed dat ook in de mond verdwijnt.
bol
± €12,50
Let op: de dieren zijn simpel en vrij grof uitgevoerd. Dat is juist goed voor kleine handjes, maar een kleuter van vijf vindt het al snel babyachtig.
2. IJsjes verkopen met plastic uit suikerriet
Ijswinkeltje spelen blijft populair, ook in december. Deze set van het Deense Dantoy is gemaakt van bioplastic uit suikerriet en is vrij van BPA en ftalaten. Hij is stevig genoeg voor de zandbak in de zomer, zodat hij niet na één seizoen weg hoeft.
bol
± €18
Let op: bioplastic is nog steeds plastic: het komt uit een plant in plaats van uit aardolie, maar het verdwijnt niet vanzelf in de natuur. Het is een stap, geen wondermiddel.
3. Een houten vuilniswagen (met afvalbakken)
PlanToys maakt speelgoed van rubberhout: bomen die geen latex meer geven en anders gekapt en verbrand zouden worden. Deze vuilniswagen past precies bij het thema: met drie containers en een poppetje leert je kind spelenderwijs wat recyclen is. Voor kinderen die van vuilniswagens houden, en dat zijn er veel.
bol
± €20
Let op: hij is gemaakt voor de houten wegen van PlanToys. Op zichzelf is het een leuk setje, maar de echte "stad" bouw je pas met losse uitbreidingen.
4. Een helikopter van oude melkflessen
Green Toys uit Amerika maakt al jaren speelgoed van 100 procent gerecycled kunststof, vooral van oude melkflessen. Het resultaat voelt stevig en een beetje rubberachtig aan. Er zitten geen metalen asjes of batterijen in, dus hij kan zonder problemen mee in bad of in de zandbak.
bol
± €30
Let op: er zit geen geluid, licht of motor in. Voor een kind dat gewend is aan knipperend speelgoed is dat even wennen, en juist dat is de bedoeling.
5. PLAYMOBIL, maar dan anders
Voor kinderen die al met PLAYMOBIL spelen: Wiltopia is volgens de fabrikant de eerste PLAYMOBIL-lijn van gemiddeld meer dan 80 procent duurzaam materiaal, vooral gerecycled plastic afval. Het onderzoeksstation in het regenwoud heeft een kompas dat je eraf haalt en écht mee op wandeling neemt. De figuren passen gewoon bij de PLAYMOBIL die al in de speelgoedkist ligt.
bol
± €33
Let op: de set leunt op een webapp met QR-codes en AR. Leuk extra, maar wie het juist schermvrij wil houden, laat die kaart gewoon in de doos.
6. Twaalf planken, honderd bouwwerken
Het Duitse Grimm's is bekend van de houten regenboog. Deze bouwplanken zijn misschien nog wel slimmer: een brug voor de autootjes, een glijbaan voor knikkers, een kasteelmuur of een evenwichtsbalkje voor de knuffels. Dit is speelgoed dat een peuter én een kind van acht gebruiken, en dat later voor een goede prijs verkocht kan worden.
Hippepeer
± €50
Let op: het zijn letterlijk twaalf gekleurde planken. Kinderen die graag een plaatje nabouwen, weten er soms niet meteen raad mee. Geef er gerust wat autootjes of dieren bij.
7. Rekenen zonder scherm
Voor iets oudere kinderen: een bingospel van hout waarbij je eerst een som moet oplossen voordat je je knijper mag zetten. Het is een goed alternatief voor de zoveelste reken-app, en het kan door de jaren heen mee met het niveau van je kind.
bol
± €60
Let op: de prijs is stevig voor een bingospel. Je betaalt voor het hout en de afwerking; een kartonnen rekenspel kost een derde. De doos zegt "vanaf 3 jaar", maar de sommen zijn pas leuk als je kind een beetje kan rekenen.
Het duurzaamste cadeau: wat er al is
Eerlijk is eerlijk: nieuw speelgoed, ook van gerecycled plastic of hout, blijft iets nieuws. Nog beter voor het milieu is speelgoed dat al bestaat. Een paar ideeën:
- Tweedehands geven mag gewoon. Een goed onderhouden houten keukentje of een complete PLAYMOBIL-set van Marktplaats is niet minder leuk. Lees onze tips over een tweedehands cadeau geven zonder gedoe.
- Laat speelgoed doorstromen. Ruim vóór pakjesavond de speelgoedkist op. Wat niet meer gebruikt wordt, kun je via een gratis weggeeflijstje aan vrienden en familie aanbieden. Zij zien wat er is en zeggen zelf "die wil ik graag".
- Vraag wat er écht gewenst is. Het minst duurzame cadeau is het cadeau dat niemand wil. Met een sinterklaaslijstje weet de hele familie wat je kind graag wil, en krijg je geen drie keer hetzelfde.
Op zoek naar meer ideeën per leeftijd? Kijk bij onze cadeaus voor kleuters van 3 tot 5 jaar of zoek gericht in de Cadeauzoeker.
Zet het op het lijstje van Sinterklaas
Liever niet meteen kopen? Zet je favorieten op je gratis verlanglijstje, dan weet iedereen wat je kind écht wil (en wat het langst meegaat). Het is zo gedaan, en je hebt er niet eens een account voor nodig.
