Op veel verlanglijstjes voor Sinterklaas of de verjaardag staat hij weer: de eerste eigen smartphone. Precies nu presenteerde het kabinet op maandag 5 oktober een plan om kinderen online beter te beschermen, de Strategiebrief online kinderrechten. Het meest concrete voorstel: vanaf 1 januari 2027 blijven telefoons op basisscholen en middelbare scholen de hele schooldag thuis of in de kluis, meldt de NOS. Wat betekent dat voor ouders, en voor opa en oma die zo'n telefoon misschien willen geven? En hoe pak je die eerste telefoon slim aan?
Wat het kabinet wil
- Geen telefoon op school, ook niet in de pauze. Nu is de telefoon op veel scholen alleen in de klas verboden. Het kabinet wil dat de afspraak "Thuis of in de kluis" vanaf 1 januari 2027 de hele schooldag geldt, dus ook in de pauze, in de aula en op het schoolplein. Verplichten kan het kabinet dat niet, maar het geeft scholen een dringend advies. Volgens de VO-raad, de vereniging van middelbare scholen, werkt ruim 57 procent van de scholen al zo.
- Een leeftijdsgrens voor sociale media. De Europese Commissie denkt aan 13 jaar, het Nederlandse kabinet aan 15 jaar. Eind oktober komt het kabinet met een uitgebreide reactie op het Europese voorstel.
- Strengere regels voor apps en games. Het kabinet wil in Europees verband verslavende technieken in digitale diensten verbieden, en laat onder meer YouTube, Roblox, Fortnite, TikTok en Snapchat onderzoeken op hun invloed op kinderen. In totaal gaat het om zo'n veertig maatregelen, waarvan vijftien nieuw.
Wat al gold: de adviesleeftijden
Het plan bouwt voort op de richtlijn voor gezond schermgebruik die het kabinet in juni 2025 presenteerde. Die geeft ouders deze adviezen:
- een eerste eigen smartphone vanaf groep 8;
- chatapps zoals WhatsApp pas op de middelbare school;
- sociale media zoals Instagram en TikTok pas vanaf 15 jaar;
- voor kinderen van 12 jaar en ouder niet meer dan 3 uur per dag achter een scherm.
Het blijft een advies, geen wet. Volgens de Rijksoverheid mogen ouders bijvoorbeeld best eerder met hun kind oefenen met een smartphone, als ze daar een reden voor hebben.
Staat de smartphone op het lijstje? Zo pak je het aan
1. Kijk eerst naar de groep, niet naar de klasgenoten
"Iedereen heeft er al een" is het bekendste argument op het schoolplein. Het advies is groep 8, en in de laatste maanden daarvan bereiden veel kinderen zich voor op de middelbare school. Zit je kind in groep 6 of 7, dan kan een tussenstap prima werken.
2. Overweeg een tussenstap
Wil je vooral dat je kind bereikbaar is, bijvoorbeeld als het alleen naar school of naar sport fietst? Dan is een smartphone niet per se nodig. Een kinder-smartwatch kan bellen en laten zien waar je kind is. Of kies een eenvoudige telefoon met toetsen, zoals deze Nokia: bellen en sms'en kan, maar er staan geen apps als TikTok of Instagram op.
MediaMarkt
± €44,99
Let op: je kunt er wel eenvoudige webpagina's mee bekijken, dus helemaal offline is hij niet. Er zit geen simkaart bij, en de camera is heel eenvoudig.
3. Maak de afspraken vóór het uitpakken
Spreek samen af waar de telefoon 's nachts ligt, welke apps mogen en hoeveel schermtijd er per dag in zit. Doe dat vóórdat het cadeau op tafel ligt: daarna is onderhandelen een stuk lastiger. Stel ook meteen het ouderlijk toezicht in, op een iPhone via Schermtijd en op Android via Google Family Link. Hoe je een nieuwe telefoon verder goed instelt, lees je in onze gratis checklist.
4. Denk aan de schooldag
Als het advies van het kabinet doorgaat, blijft de telefoon vanaf januari de hele schooldag in de kluis of thuis. Een telefoon is dan vooral iets voor na school. Op scholen die al een telefoonverbod hebben, merken leraren dat leerlingen zich beter concentreren; we schreven er eerder over in twee jaar telefoonverbod op school.
5. Stem het af met de familie
Het meest pijnlijke scenario: jullie willen nog even wachten, en opa en oma geven met de beste bedoelingen toch een smartphone. Zet daarom op het verlanglijstje van je kind precies wat de bedoeling is, bijvoorbeeld "een simpele telefoon" of "een hoesje en een screenprotector voor de telefoon die hij van ons krijgt". Op een gratis verlanglijstje ziet de hele familie dat in één oogopslag, en strepen ze af wat ze kopen. Voor pakjesavond maak je er zo een sinterklaasverlanglijstje van.
Liever (nog) geen scherm?
Juist nu het kabinet het schermgebruik wil afremmen, zijn cadeaus zonder scherm misschien wel het verrassendst. Inspiratie vind je bij onze schermvrije cadeaus voor kinderen. En voor tieners die al wel online zijn: lees wat je als ouder zelf kunt instellen.
Bronnen: NOS, "Kabinet scherpt advies schermgebruik aan, mobieltjes hele schooldag in de kluis" en "Deze school heeft al een algeheel telefoonverbod" (5 oktober 2026); Rijksoverheid, strategie online kinderrechten (5 oktober 2026) en richtlijn gezond schermgebruik (17 juni 2025).
