Er is Moederdag, Vaderdag, Dierendag en zelfs Burendag. Maar waarom is er geen Kinderdag? Die vraag stelde Arian vanochtend aan het Jeugdjournaal. Het antwoord van de redactie: die dag is er wel. Het is vandaag.
20 november is Wereldkinderdag, de Internationale Dag van de Rechten van het Kind. Je krijgt er geen cadeau voor en er hangen geen slingers. Toch past de dag verrassend goed bij de weken die nu komen. In december draait bijna alles om kinderen: lijstjes, pakjes, feesten. Juist dan is het aardig om te kijken wat kinderen eigenlijk te zeggen hebben.
Waarom 20 november?
De Verenigde Naties raadden in 1954 alle landen aan om een dag voor kinderen in te stellen, lees je op de site van de VN. De datum van 20 november kwam er later bij. Op die dag nam de VN in 1959 de Verklaring van de Rechten van het Kind aan, en in 1989 het Kinderrechtenverdrag. Volgens de VN is dat het mensenrechtenverdrag dat door de meeste landen ter wereld is bekrachtigd.
In het verdrag staan 54 artikelen, schrijft de Kinderombudsman. Bijna alle landen hebben het ondertekend, ook Nederland. Veel artikelen gaan over grote zaken, zoals onderwijs, gezondheid en bescherming tegen geweld. Maar er staan ook rechten in die je gewoon thuis tegenkomt. Wij kozen er vier die in december elke dag voorbijkomen.
1. Het recht om mee te praten
Artikel 12 zegt dat ieder kind mag vertellen wat het vindt van zaken die hem of haar aangaan, en dat die mening serieus genomen moet worden. Volgens de uitleg van de Kinderombudsman geldt dat ook thuis en op school. De leeftijd maakt niet uit, maar je houdt wel rekening met wat een kind al kan begrijpen.
Een verlanglijstje is daar een mooi voorbeeld van. Het is misschien het eerste papier waarop een kind zelf opschrijft wat het wil. Meepraten is alleen niet hetzelfde als beslissen. Een kind mag alles op het lijstje zetten. Jij mag daarna uitleggen waarom iets er dit jaar niet in zit.
Zo doe je dat in december:
- Laat je kind het lijstje zelf maken, ook als er dingen op komen die jij niet zou kiezen.
- Vraag naar de top drie. Dan weet je wat echt belangrijk is en wat er alleen op staat omdat het in de folder stond.
- Zeg je nee tegen een wens? Leg uit waarom. Bij een spel voor oudere kinderen kan dat aan de hand van de leeftijd op de doos. Hoe dat werkt, lees je in ons stuk over PEGI 18 en het lijstje van je kind.
2. Het recht om te spelen en uit te rusten
Artikel 31 gaat over vrije tijd. Kinderen hebben recht op rust en op spelen, en moeten daar de tijd en de ruimte voor krijgen, staat in de toelichting. Dat klinkt vanzelfsprekend. Kijk dan eens naar de agenda van december: intocht, schoen zetten, pakjesavond, kerstviering op school, kerstdiner bij opa en oma, oud en nieuw. Het zijn leuke dagen, maar het zijn er veel.
Zo doe je dat in december:
- Plan na pakjesavond een dag zonder afspraken. Dan is er tijd om met de nieuwe cadeaus te spelen.
- Kies cadeaus waar een kind zelf iets mee moet doen: bouwen, knutselen, buiten spelen. Ideeën staan in ons artikel over schermvrije cadeaus.
- Vraag liever om minder cadeaus die lang meegaan dan om veel kleine. Minder pakjes is ook minder drukte.
In de toelichting staat ook dat ieder kind gelijke kansen moet hebben om te spelen. Dat is in december niet voor elk gezin vanzelfsprekend. Wil je daar iets aan doen? In ons artikel over speelgoed doneren voor Sinterklaas lees je hoe dat werkt.
3. Het recht op privacy
Artikel 16 zegt dat ieder kind recht heeft op privacy. De Kinderombudsman geeft daar heel gewone voorbeelden bij. Ouders mogen niet ongevraagd de post, e-mail of het dagboek van hun kind lezen. En een foto van een kind hoort niet zonder toestemming op een website te staan.
December is de maand van de foto’s. Het kind bij de Sint, het kind met een cadeau, het kind in pyjama onder de kerstboom. De meeste foto’s zijn lief en bedoeld voor opa en oma. Maar wat nu schattig is, vindt een kind van twaalf later misschien niet meer leuk.
Zo doe je dat in december:
- Vraag voor je een foto deelt: ‘Mag ik deze naar oma sturen?’ Het kost vijf seconden en je kind leert dat het over het eigen beeld mag meepraten.
- Deel foto’s in de familie-app en niet openbaar.
- Lees de brief aan Sinterklaas niet hardop voor aan de hele familie zonder het te vragen. Het is ook post.
- Deel het verlanglijstje alleen met de mensen die het nodig hebben. Hoe je dat op Vlijstje regelt, lees je in wensenlijst privacy instellen.
4. Het recht op informatie die je begrijpt
Artikel 17 gaat over informatie. Kinderen hebben recht op informatie die ze begrijpen en die goed voor hen is. De Kinderombudsman noemt kinderkranten en het NOS Jeugdjournaal als voorbeeld. In hetzelfde artikel staat dat kinderen ook beschermd moeten worden tegen informatie die niet goed voor hen is. Daarvoor is er bijvoorbeeld Kijkwijzer.
In december krijgen kinderen vooral veel reclame te zien. Speelgoedboeken, filmpjes en folders zijn gemaakt om iets te verkopen. Dat is niet erg, zolang een kind weet dat het zo werkt.
Zo doe je dat in december:
- Blader samen door het speelgoedboek en vraag: ‘Wie heeft dit boek gemaakt, en waarom?’
- Laat zien dat hetzelfde speelgoed in verschillende winkels een andere prijs kan hebben.
- Leg uit wat een cadeau ongeveer kost. Een kind dat weet wat tien euro is, maakt een ander lijstje. Meer tips staan in ons stuk over speelgoedlijstjes slim gebruiken.
Geen cadeaudag, wel een goed moment
Wereldkinderdag is geen dag om iets te kopen. Het is wel een goed moment om vanavond aan tafel één vraag te stellen: ‘Wat vind jij het leukste aan december, en wat mag er van jou wel minder?’ Het antwoord is vaak verrassend. Misschien is het niet het grootste cadeau, maar de avond dat iedereen thuis is.
En het lijstje? Dat mag je kind zelf maken. Op Vlijstje kan dat ook als schrijven nog lastig is: kinderen kunnen hun wensen inspreken. Jij kijkt mee en deelt het lijstje daarna met de familie. Een sinterklaaslijstje of kerstlijstje is gratis en in een paar minuten klaar. Een account hoeft niet eens.
Bronnen: NOS Jeugdjournaal, “Kindervraag: Waarom is er geen Kinderdag?” (20 november 2026); Verenigde Naties, “World Children’s Day: Background”; Kinderombudsman, “Kinderrechten”, artikel 12, 16, 17 en 31 (bekeken op 20 november 2026).