"Wat is een leuk sinterklaascadeau voor een jongen van 9?" Steeds meer mensen typen die vraag niet meer in bij Google, maar bij een chatbot als ChatGPT. Meer dan de helft van de consumenten heeft al eens gewinkeld met hulp van kunstmatige intelligentie. Dat blijkt uit onderzoek van accountantskantoor Deloitte, meldde de NOS dit weekend.
Handig is het zeker, zo vlak voor Black Friday en pakjesavond. Maar in hetzelfde bericht staat ook hoe hard winkels eraan werken om in die antwoorden terecht te komen. En dat er in ChatGPT inmiddels wordt geadverteerd. Wat betekent dat voor jou, als je om een cadeautip vraagt? Vijf dingen om te weten.
Wat er aan de hand is
Volgens de NOS geven AI-assistenten steeds nauwkeuriger advies, "of het nu gaat om de beste Black Friday-korting of het beste Sinterklaascadeau". Het gebruik groeit snel. "AI-chatbots bestaan nog niet zo lang, maar mensen maken er al massaal gebruik van", zegt Jesse Weltevreden, lector Digital Commerce aan de Hogeschool van Amsterdam, tegen de NOS.
Winkels merken dat. De eigenaar van een kledingzaak in Utrecht vertelt in het bericht dat hij vroeger in de krant adverteerde. Nu verdiept hij zich in de vraag hoe zijn winkel beter gevonden wordt door chatbots. Volgens Weltevreden is dat op dit moment hét thema onder winkeliers.
1. Jouw antwoord is niet het antwoord van je buurvrouw
Bij Google kreeg iedereen bij dezelfde zoekvraag ongeveer dezelfde lijst. Bij een chatbot is dat anders. De NOS schrijft dat het antwoord afhangt van onder meer het type chatbot, je locatie en de context van je vraag.
Dat is fijn, want een tip op maat is meer waard dan een algemene top tien. Maar het betekent ook dat er geen "beste cadeau" bestaat dat de chatbot voor iedereen heeft uitgezocht. Stel dezelfde vraag eens op een andere manier, of aan een andere chatbot. Krijg je steeds hetzelfde product terug? Dan is dat een sterker signaal dan één enthousiast antwoord.
2. Er wordt geadverteerd, en dat wordt meer
OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, laat bedrijven al adverteren. Deze week kwam daar volgens de NOS iets bij: bedrijven kunnen hun merknaam claimen. Noemt ChatGPT dat merk in een antwoord, dan kan er een aparte chat opengaan die werkt met informatie die het bedrijf zelf aanlevert.
Weltevreden waarschuwt in het bericht dat de objectiviteit daarmee onder druk komt te staan. Hoe meer commerciële mogelijkheden erbij komen, hoe groter het risico dat commerciële belangen een rol gaan spelen in de antwoorden.
Wat kun je daarmee? Vraag gewoon door. "Waarom raad je juist deze aan?" en "Welke alternatieven zijn er van andere merken?" zijn twee goede vragen. En let op of je een gewoon antwoord leest, of informatie die van het merk zelf komt. Dat geldt trouwens voor elke bron, ook voor een blog als dit: vraag je altijd af wie er iets aan een tip verdient.
3. Grote winkels zijn beter zichtbaar dan kleine
Volgens het NOS-bericht hebben grote winkeliers een voordeel. Zij kunnen meer geld steken in advertenties en in het netjes ordenen van hun gegevens, zodat een chatbot ze makkelijk vindt. De speelgoedwinkel in je eigen dorp of de kleine webshop met handgemaakte cadeaus komt daardoor minder snel in een antwoord terecht.
Wil je iets origineels geven? Zoek dan ook buiten de chatbot. Loop een winkel binnen, of vraag de chatbot expliciet om kleine of lokale winkels. Vaak komt er dan ineens een heel ander lijstje uit.
4. Check de prijs en de voorraad altijd zelf
Een chatbot kan een prijs noemen die niet meer klopt, of een product aanraden dat net is uitverkocht. Klik dus altijd door naar de winkel voor je iets belooft aan je kind. Juist in de weken rond Black Friday schommelen prijzen flink. In ons artikel over nepkortingen rond Black Friday lees je hoe je ziet of een aanbieding echt is.
Kom je via een chatbot bij een webshop die je niet kent? Kijk dan eerst even of die te vertrouwen is. Hoe je dat doet, staat in ons stuk over nepwebshops herkennen.
5. De chatbot kent je schoonmoeder niet
Dit is misschien wel het belangrijkste. Een chatbot weet veel over producten, maar niets over de persoon voor wie je koopt. Hij weet niet dat je neefje al drie dinoboeken heeft, of dat je schoonmoeder niet van geurkaarsen houdt. Hij raadt dus, net als jij. Alleen klinkt het zelfverzekerder.
Je helpt de chatbot door details te geven: de leeftijd, de hobby's, je budget en wat de ontvanger al heeft. Maar er is één bron die het altijd beter weet, en dat is de ontvanger zelf. Uit onderzoek blijkt keer op keer dat mensen het blijst zijn met iets waar ze zelf om gevraagd hebben. Daarover schreven we eerder in zo geef je wél raak.
Een verlanglijstje is dus geen ouderwets papiertje. Het is precies de informatie die geen enkele chatbot heeft.
Zo gebruik je AI wel slim voor cadeaus
We zeggen niet dat je de chatbot moet laten liggen. Zo haal je er het meeste uit:
- Gebruik hem om op ideeën te komen. Vraag om tien richtingen in plaats van één product. Kies daarna zelf.
- Laat hem vergelijken. "Wat is het verschil tussen deze twee bouwsets?" is een vraag waar een chatbot goed in is.
- Laat hem helpen met het gedicht. Dat kan prima, zolang jij de persoonlijke details levert. Tips staan in ons artikel over een sinterklaasgedicht met AI.
- Beslis zelf. De chatbot denkt mee, maar jij kent de ontvanger.
Zoek je liever in echte producten van bekende webshops? Probeer dan onze Cadeauzoeker. Je kiest voor wie het is en wat je wilt uitgeven, en je klikt door naar de winkel om de prijs te checken.
En vraag het vooral gewoon
De beste cadeautip komt nog steeds van de persoon zelf. Maak gratis een sinterklaasverlanglijstje voor je kind, of vraag je familie om er zelf een te maken. Je deelt het met één link, en iedereen ziet wat er al gekocht is. Het is in een paar tikken klaar en een account hoeft niet eens.