Over een paar weken beginnen de eerste pakketbezorgers weer dubbele diensten te draaien. En ergens in januari komt de rekening van al dat cadeaugeluk: een berg dozen die dezelfde weg terug aflegt. Bijna de helft van de online feestdagenaankopen wordt teruggestuurd. Dat is duur, het is slecht voor het milieu, en het zegt vooral iets ongemakkelijks over hoe we cadeaus kopen. Tijd om er nu al iets aan te doen, want in december heb je er de rust niet meer voor.
De cijfers: van 23,5 procent naar bijna de helft
Onderzoek van verzendplatform Sendcloud laat zien dat gemiddeld zo'n 23,5 procent van alle online bestellingen retour gaat. Rond de feestdagen schiet dat omhoog naar 44,5 procent — in de praktijk vaak dichter bij de helft, tekende het Reformatorisch Dagblad op. De cijfers komen uit Sendclouds E-commerce Delivery Compass, waarvoor in maart 2026 8.000 consumenten in acht Europese landen werden ondervraagd.
Een deel van die retouren is ingebakken: bijna drie op de tien consumenten bestelt bewust meerdere varianten of maten, met het plan om de rest terug te sturen. Bij kleding is dat bijna een sport geworden. Maar rond de feestdagen komt daar een tweede laag bovenop, en die is specifiek voor cadeaus: je koopt iets voor iemand ánders, en je gokt. Op de maat, op de kleur, op de smaak.
Waarom dat meer kost dan je denkt
Voor de ontvanger voelt retourneren gratis. Dat is het steeds vaker niet. Sendcloud becijferde in 2024 al dat een retour in Nederland gemiddeld €6,68 kost en dat bij twee op de vijf retourzendingen de klant (deels) meebetaalt. Sindsdien zijn meer webshops retourkosten gaan rekenen. En de belangrijkste reden waarom pakketjes teruggaan is nog altijd dezelfde: de maat klopt niet — goed voor zo'n 35 procent van alle retouren.
Er is ook een minder zichtbare rekening. Onderzoekers van Ben-Gurion University vonden dat tussen de 22 en 44 procent van de geretourneerde artikelen nóóit bij een andere consument terechtkomt. Het wordt weggegooid of blijft in een magazijn liggen. De grootste milieuschade zit dus niet in dat ene busje dat heen en weer rijdt, maar in producten die gemaakt zijn om vervolgens nergens te belanden.
Vijf manieren om het cadeau te laten blijven
- Vraag de maat vóór december. Het klinkt saai, maar het is de enige echte oplossing voor 35 procent van alle retouren. Schoenmaat, kledingmaat, ringmaat, de kleur van dat ene merk: noteer het nu, niet op 3 december.
- Laat mensen zelf kiezen. Een verlanglijstje is in de kern een anti-retour-instrument: de ontvanger zet er precies het juiste model, de juiste maat en de juiste kleur op. Geen gok, geen misser, geen retourlabel.
- Check de retourvoorwaarden vóórdat je bestelt. Wettelijk heb je bij online aankopen veertien dagen bedenktijd, maar veel webshops hanteren een ruimere termijn — en dat is rond de feestdagen belangrijk, want je koopt in november wat pas in december wordt uitgepakt. Let ook op wie de retourkosten betaalt.
- Bewaar de bon en de verpakking. In de winkel gekocht? Dan is ruilen geen recht maar een service van de winkel; zonder bon wordt het lastig. Een cadeaubon in het pakje ("ruilen mag") kost niets en scheelt gedoe.
- Twijfel je echt? Geef iets zonder maat. Een beleving, iets eetbaars, of — heel eerlijk — een cadeaukaart. Minder spannend om uit te pakken, maar oneindig veel beter dan iets wat in januari in een retourdoos verdwijnt.
Het echte probleem is niet de maat
Retourcijfers zijn eigenlijk een graadmeter voor hoe goed we elkaar kennen. Dat sluit aan bij iets waar we eerder over schreven: een fors deel van de gegeven cadeaus wordt niet echt gewaardeerd. Het verschil tussen een cadeau dat blijft en een cadeau dat teruggaat, zit zelden in het budget. Het zit in de vraag of je wist wat iemand wilde.
Daarom is de goedkoopste en duurzaamste voorbereiding op december niet een slimme aanbieding, maar een lijstje. Laat je familie er nu een maken, dan koop je straks gericht in plaats van hoopvol. Wie liever iets in huis heeft voor de onverwachte feestjes: dat is precies waar de cadeaukast voor is. En voor kinderlijstjes rond Sinterklaas en kerst hebben we een aparte handleiding.
Begin klein: maak een gratis verlanglijstje, zet er drie dingen op die je écht wilt, en deel het met de familie. Het kost een paar tikken, er hoeft geen account aan te pas te komen — en het scheelt in januari een stapel dozen bij de voordeur.
Bronnen: Sendcloud, E-commerce Delivery Compass (enquête onder 8.000 consumenten in acht Europese markten, maart 2026), via Reformatorisch Dagblad, 26 februari 2026; Sendcloud, "Nederlandse consument draait steeds vaker op voor retourkosten" (2024); onderzoek Ben-Gurion University naar de bestemming van geretourneerde artikelen.
