Een houten dierentreintje voor een paar euro, een magnetisch visspel, een pluchen knuffel. Het ziet er op de foto precies zo uit als het speelgoed uit de winkel om de hoek, alleen veel goedkoper. Drie weken voor pakjesavond kwam de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) maandag met een waarschuwing: van de dertig stuks peuterspeelgoed die inspecteurs bij webshops buiten de EU kochten, waren er negentien niet veilig.
Wat ging er mis, waarom is het zo lastig aan te pakken, en hoe zorg je dat er op 5 december alleen veilig speelgoed in de zak zit? Zeven checks die je in een paar minuten doet.
Wat de NVWA vond
De inspecteurs kochten speelgoed voor kinderen onder de 3 jaar bij Temu, AliExpress, Shein en Wish. Het ging onder meer om houten speelgoed, magneetspeelgoed en speelsets met figuurtjes. In het laboratorium bleek bij negentien van de dertig producten iets mis:
- Kleine onderdelen lieten los, of er zaten kleine balletjes of figuurtjes bij. Jonge kinderen stoppen alles in hun mond, dus dat geeft kans op verstikking.
- Koorden waren te lang. Daar kan een kind in verstrikt raken.
- Bij drie producten zaten te sterke magneten, schrijft de NOS. Slikt een kind er meer dan één in, dan trekken ze elkaar in het lichaam aan. Dat kan volgens de NVWA leiden tot verstopte darmen, gaten in de darm en ernstige verwondingen.
Opvallend: op twaalf producten stond de waarschuwing 'niet geschikt voor kinderen onder de 3 jaar', terwijl het speelgoed duidelijk voor peuters bedoeld was. De NVWA vermoedt dat fabrikanten zo de extra tests willen ontlopen die voor speelgoed onder de 3 jaar verplicht zijn.
Het is ook niet de eerste keer. Bij een eerder onderzoek in 2024 voldeed volgens de NOS al meer dan de helft van het geteste speelgoed van deze platforms niet aan de normen.
Waarom dit niet zomaar stopt
De producten mogen in de EU niet verkocht worden, en de NVWA heeft de platforms gevraagd ze offline te halen. Maar de toezichthouder is eerlijk over de grenzen van wat ze kan: effectief optreden tegen aanbieders buiten de EU lukt niet. Het platform is vaak alleen tussenpersoon voor een groot aantal verkopers die moeilijk te vinden zijn, en op het product zelf staat geregeld geen fabrikant. De resultaten zijn gedeeld met de andere EU-landen en met de Europese Commissie, die onderzoek doet naar de grote platforms.
Tot die tijd komt het dus op jou aan. Dat klinkt zwaarder dan het is.
Zeven checks voor veilig speelgoed in de zak
1. Kijk waar de verkoper zit
Bij een winkel die in de EU gevestigd is, kan de NVWA wél optreden en kun jij ergens terecht als er iets mis is. Koop je via een platform, kijk dan wie de verkoper is en of er een adres in de EU bij staat. Staat er alleen een naam zonder adres, dan weet je genoeg. Twijfel je aan de webshop zelf? Lees dan ook hoe je een nepwebshop herkent.
2. Volg de leeftijd op de verpakking, ook als het speelgoed er 'babyachtig' uitziet
Staat er een doorgestreept gezichtje met '0-3' op, dan is het niet getest voor de kleinsten. De NVWA adviseert om die waarschuwing altijd op te volgen, ook als het een rammelaar of een stapeltoren lijkt. Zie je die waarschuwing op speelgoed dat overduidelijk voor een baby of dreumes is gemaakt, laat het dan liggen.
3. Doe de wc-rolletjestest
Een bekende vuistregel: alles wat door een wc-rolletje past, is te klein voor een kind dat nog dingen in de mond stopt. Trek voor het inpakken even aan oogjes, wieltjes, knopjes en neusjes. Laat er iets los, of zit het al losjes? Dan gaat het niet in de zak.
4. Wees streng op magneten
Magneetspeelgoed is populair, en van een goed merk is het prima speelgoed. Het gaat mis als kleine, sterke magneetjes los kunnen komen. Controleer of de magneten stevig in het plastic of hout zitten opgesloten. De NVWA raadt aan om jonge kinderen nooit met kapot magneetspeelgoed of losse magneten te laten spelen. Dat geldt ook voor de set van een oudere broer of zus die op de grond slingert. Wil je weten waar je bij magneettegels op let? In onze gids over magneettegels zetten we de bekende merken naast elkaar.
5. Meet koordjes en lintjes
Trekdiertjes, speenkoorden, lintjes aan knuffels: lang koord en kleine kinderen gaan slecht samen. Vertrouw je het niet, knip een lus of lint dan korter of haal het eraf.
6. Laat je niet leiden door de foto
Speelgoed dat sprekend lijkt op een bekend merk maar een kwart kost, is zelden hetzelfde product. Geen merknaam, geen fabrikant en geen Nederlandse gebruiksaanwijzing zijn drie signalen tegelijk. Een CE-teken op de foto zegt weinig: dat zet een fabrikant er zelf op.
7. Al gekocht? Check het en meld het
Ligt er al een bestelling in de kast, loop dan de checks hierboven langs voordat je gaat inpakken. Onveilig speelgoed kun je bij de NVWA melden, via het meldformulier of telefonisch. Op dezelfde pagina vind je ook het Europese overzicht van gevaarlijke producten.
En als opa, oma en de tantes ook kopen?
Jij kunt zelf nog zo goed opletten, in december kopen er meer mensen voor je kind. En wie 'houten treintje' intikt, komt vanzelf bij de goedkoopste aanbieder uit. De makkelijkste oplossing is ook de vriendelijkste: maak het ze makkelijk. Zet op het lijstje niet 'een treintje', maar precies dát treintje, met de link naar een winkel die je vertrouwt. Dan hoeft niemand te zoeken en weet jij wat er binnenkomt.
Met een gratis sinterklaaslijstje van Vlijstje plak je de link van elk cadeau erbij en deel je het lijstje via WhatsApp. Wie iets koopt, streept het af, zodat er ook geen twee dezelfde garages onder het cadeaupapier zitten. Zoek je nog ideeën uit winkels die gewoon in Nederland of België zitten? Kijk dan bij de cadeaus voor baby's eerste Sinterklaas, de cadeaus voor een peuter van 2 of in de Cadeauzoeker.
Kort samengevat
Goedkoop speelgoed is niet per se onveilig, en duur speelgoed niet per se veilig. Maar bij een verkoper buiten de EU controleert niemand het voor jou, en dat zie je terug in de cijfers van de NVWA. Koop voor de allerkleinsten bij een winkel met een adres in de EU, volg de leeftijd op de verpakking en trek voor het inpakken even aan alles wat los kan. Vijf minuten werk, en pakjesavond blijft gewoon gezellig.
Nog geen lijstje? Maak er gratis een, een account hoeft niet eens.