Het is 30 graden, de zomervakantie is nog in volle gang — en in het schap van de supermarkt liggen ze alweer: pepernoten. Het Jeugdjournaal zette het al treffend boven een artikel: "beetje vreemd". Maar ook: onmiskenbaar het eerste teken dat het grootste cadeaufeest van het jaar eraan komt. En dat is stiekem best nuttig nieuws.
Nu alweer?
Ja, echt. Normaal gesproken verschijnen de eerste zakken eind augustus in de winkel — op zichzelf al ruim drie maanden voor pakjesavond — maar sommige supermarkten zijn er dit jaar nóg vroeger bij, signaleerde het Jeugdjournaal deze zomer. De reacties zijn elk jaar hetzelfde ritueel: de ene helft van Nederland roept verontwaardigd dat het véél te vroeg is, de andere helft staat stilletjes met een zak bij de kassa. Dat die zakken er elk jaar vroeger liggen, heeft een simpele reden: ze worden gekocht. Massaal. Supermarkten verkopen nu eenmaal graag dingen waar mensen zin in hebben, en blijkbaar hebben we in augustus al zin in Sinterklaas.
Waar komt de pepernoot eigenlijk vandaan?
Eerst even een bekentenis die elke bakker je zal opdringen: wat wij met z'n allen "pepernoten" noemen, zijn officieel kruidnoten — die harde, ronde, knapperige bolletjes met speculaaskruiden. De échte pepernoot is een heel ander koekje: zacht, taai en hoekig, gemaakt van roggemeel, honing en anijs. Familie van de taai-taai dus, en qua smaak ook: meer anijs dan speculaas.
De wortels gaan terug tot de middeleeuwen, toen specerijen als kaneel, kruidnagel en nootmuskaat via de handelsroutes uit het Verre Oosten naar Nederland kwamen — peperduur spul, vandaar waarschijnlijk ook de naam: "peper" was in die tijd zo'n beetje een verzamelwoord voor exotische specerijen, want peper zelf zit er in de meeste recepten helemaal niet in. De kruidnoot zoals we die nu strooien is een stuk jonger en dook pas eeuwen later op. Die won vervolgens het populariteitsgevecht ruimschoots: knapperiger, goedkoper te maken, makkelijker te strooien. De naam van het origineel bleef gewoon plakken aan de opvolger.
En welke eten we het meest?
De klassieke, "kale" kruidnoot is nog altijd veruit de meest gegeten variant — het is niet voor niets het eerste wat in de schappen ligt. Maar de grootste groeier van de afgelopen jaren is onmiskenbaar de chocoladekruidnoot, met melkchocolade voorop. Daaromheen is een complete smakenindustrie ontstaan die elk jaar gekker wordt: karamel-zeezout, stroopwafel, cappuccino — elke herfst verschijnen er weer nieuwe limited editions waar hele verkiezingen over worden gehouden. Ons advies: koop één zak klassiek en één gekke smaak, en je hebt het belangrijkste debat van de herfst gewoon thuis aan tafel.
Begin — net als de supermarkt — vroeg met je lijstje
Je kunt erom lachen dat de pepernoten er in augustus al liggen, maar de supermarkt snapt iets wat veel gezinnen elk jaar te laat snappen: Sinterklaas komt er sneller aan dan je denkt. Wie in november begint met vragen wat de kinderen willen, kent het resultaat: overvraagde ouders, uitverkochte cadeaus en op pakjesavond twee keer hetzelfde.
Dus doe wat de supermarkt doet en begin nu vast — niet met kopen, maar met verzamelen. Maak voor elk kind een gratis sinterklaas-verlanglijstje en zet er de komende maanden alles op wat voorbijkomt: het speelgoed uit de vakantie-folder, de wens die aan tafel valt, dat ene ding waar al drie weken over wordt doorgezaagd. Tegen de tijd dat de Sint in het land is, ligt er een lijst waar opa's, oma's, ooms en tantes zó uit kunnen kiezen — ze strepen anoniem af wat ze nemen (niemand verklapt iets, dubbele cadeaus uitgesloten) en hebben er geen account voor nodig. Hoe dat precies werkt, lees je in een sinterklaas-verlanglijstje maken zonder gedoe. En trek je lootjes met de familie? Dat kan online, mét wensenlijstjes erbij.
Tot slot
Is het te vroeg voor pepernoten? Vast. Is dat erg? Welnee. De eerste zak van het jaar smaakt toch het lekkerst — ergens op een handdoek op het strand, met zand erbij, ruim honderd dagen voor pakjesavond. En wie tegelijk met die eerste zak z'n sinterklaaslijstje start, heeft straks als enige van de familie een ontspannen december. Eet ze!
Bron: NOS Jeugdjournaal.
