Op 4 november 1926 ging in Amsterdam de deur open van de Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam. Je kocht er alledaagse spullen voor het huishouden, voor 25 of 50 cent. Honderd jaar later heet dat winkeltje HEMA en heeft het volgens de NOS meer dan 500 winkels in Nederland, zo'n 200 in het buitenland en een webshop. Een mooi moment om stil te staan bij een winkel die bijna iedereen kent. En om te kijken wat honderd jaar HEMA ons leert over iets waar we de komende weken allemaal mee bezig zijn: cadeaus kiezen.
Van armeluiswinkel tot tompouce
Makkelijk ging het niet altijd. Door de lage prijzen stond HEMA in het begin bekend als armeluiswinkel, schrijft de NOS. Rijke Nederlanders wilden er niet gezien worden. Later kwamen de rookworst en de tompouce, en schudde de keten dat imago van zich af.
Ook de laatste jaren waren roerig. HEMA was een tijd in handen van investeerders met hoge schulden en betaalde veel rente. Jarenlang maakte het verlies, en winkels werden niet vernieuwd. Inmiddels is de familie Van Eerd eigenaar, ook bekend van Jumbo, en draait HEMA meer omzet en meer winst. Dat een winkel honderd wordt, is geen vanzelfsprekendheid. Denk aan V&D, dat het niet volhield.
Wie het jubileum wil zien: sinds 1 oktober loopt er een expositie over 100 jaar HEMA in het Museum van de 20e Eeuw in Hoorn, meldde NH Nieuws. En HEMA hield een jubileumeditie van zijn ontwerpwedstrijd. Die is gewonnen door Marin Roscam Abbing met de Hak in de Bak: een handig ding waarmee je gesneden groente zonder morsen van de snijplank naar de pan brengt. Precies het soort alledaagse uitvinding waar HEMA groot mee werd.
Les 1: een vaste prijs maakt kiezen makkelijk
Het idee van HEMA was ooit simpel: alles kost een van een paar vaste bedragen. Dat maakt kiezen een stuk rustiger. Je hoeft niet te twijfelen of iets "genoeg" is, want iedereen houdt zich aan hetzelfde bedrag.
Diezelfde truc werkt nog steeds goed rond Sinterklaas. Spreek in de familie of de vriendengroep vooraf een bedrag af. Bijvoorbeeld voor schoencadeautjes, voor een surprise of voor het lootje dat je trekt. Dan voelt niemand zich schuldig om een te klein cadeau, en is ook niemand opgelaten om een te groot cadeau. Zoek je kleine dingen voor in de schoen? In ons overzicht van schoencadeautjes onder de 8 euro vind je genoeg om mee te beginnen. En trekken jullie lootjes, dan regel je dat online met gratis lootjes trekken, met het bedrag er meteen bij.
Les 2: niet alles voor iedereen
Waarom haalde HEMA de honderd wel en V&D niet? Volgens Corine Noordhoff, bijzonder hoogleraar Retail Marketing aan de Rijksuniversiteit Groningen, had het er deels mee te maken dat V&D geen keuzes meer maakte. "De winkel wilde alles voor iedereen zijn", zegt ze tegen de NOS. Dat was te ver van de kern af.
Bij een verlanglijstje gaat het net zo. Een lijst met vijftig wensen, van sokken tot een nieuwe bank, helpt niemand. Gevers raken de weg kwijt en kiezen dan toch iets anders. Een kort lijstje met heldere keuzes werkt veel beter. Een paar tips:
- Kies vijf tot tien wensen. Genoeg keuze voor de gevers, maar niet zo veel dat het een catalogus wordt.
- Varieer in prijs. Zet er een paar kleine dingen op voor in de schoen, en een of twee grotere wensen waar mensen eventueel samen voor kunnen gaan.
- Wees concreet. Niet "iets voor in de keuken", maar welk ding, welke kleur en welke maat. Eventueel met een link erbij.
- Durf te schrappen. Wil je iets toch niet meer? Haal het weg. Een lijstje dat klopt, is meer waard dan een lijstje dat compleet is.
Les 3: een reden om terug te komen
Oud-topman Ronald van Zetten, die HEMA van 2003 tot 2015 leidde, zegt tegen de NOS dat een winkel aantrekkelijk moet blijven, maar dat een goede reputatie minstens zo belangrijk is. Volgens retaildeskundige Rupert Parker Brady moet een winkel zich elke dag opnieuw bewijzen, nu online winkels, snelle mode en budgetwinkels als Action hard groeien. Mensen moeten een reden blijven houden om langs te komen.
Daar zit ook een les in voor wie geeft. Een cadeau hoeft niet duur of spectaculair te zijn. Het wordt pas goed als het past bij de ontvanger: iets wat diegene echt gebruikt, of waar diegene al een tijd over praat. Juist daarom zijn veel HEMA-klassiekers zulke dankbare cadeautjes. Ze zijn niet groots, maar wel handig. Inspiratie nodig? Kijk bij onze HEMA-cadeautjes onder de 15 euro. Twijfel je echt, dan is een cadeaukaart een veilige keuze. In ons overzicht van de leukste cadeaukaarten staat ook die van HEMA.
Les 4: zoeken verandert, weten wat iemand wil niet
Noordhoff, die ook hoofd data is bij AS Watson, het moederbedrijf van Kruidvat, wijst nog op iets anders. "We selecteren nu producten op basis van een gesprek met kunstmatige intelligentie in plaats van een getypte zoekopdracht", zegt ze tegen de NOS. Winkels moeten daar volgens haar in meegaan.
Voor cadeaus geldt dat ook. Een chatbot of zoekmachine kan je eindeloos veel ideeën geven, maar weet niet wat jouw zus nog mist of welke maat je vader heeft. Dat weet alleen diegene zelf. Wie ideeën zoekt, vindt ze in de Cadeauzoeker of bij onze cadeau-ideeën voor Sinterklaas. Maar de beste tip blijft ouderwets simpel: vraag het, of laat iemand een lijstje maken.
Op naar de volgende honderd jaar
Of HEMA nog eens honderd jaar meegaat, is volgens Noordhoff geen zekerheid. Wat wel blijft: het fijne gevoel van een cadeau dat precies goed is. Pakjesavond is op zaterdag 5 december, dus er is nog tijd. Zet je wensen op een gratis sinterklaaslijstje, met een vast bedrag in je achterhoofd en niet meer wensen dan nodig. Dan weet de familie precies wat je graag wilt, en zien gevers op het lijstje wat al gekocht is. Een account hoef je er niet eens voor aan te maken.
