Vandaag begint officieel de herfst — en met de herfst begint het seizoen waarin een zware pan met deksel ineens het belangrijkste ding in de keuken is. Stoofvlees, pompoensoep, een brood uit de oven: alles smaakt beter uit gietijzer. Het probleem was altijd de prijs, want een echte gietijzeren braadpan kostte al snel een paar tientjes tot een paar honderd euro. Action verkoopt er sinds kort een van het huismerk Buccan voor €27,95: Ø26 cm, vijf liter, geëmailleerd, met deksel. Wij zochten uit wat je voor dat geld krijgt, waar je op moet letten — en wat je erbij krijgt als je wél meer uitgeeft.
Prijzen kunnen wijzigen; de winkelpagina is altijd leidend.
De held: Buccan gietijzeren braadpan van Action
Eerst de cijfers, want die zijn verrassend voor deze prijs. De pan is 26 centimeter in doorsnee, heeft een inhoud van vijf liter en weegt met deksel 5,3 kilo. Hij is van binnen én van buiten geëmailleerd — dat betekent dat je hem níet hoeft in te branden zoals kaal gietijzer, en dat tomaat of wijn in je stoofpot het ijzer niet aantast. Hij mag op gas, inductie, keramisch en in de oven, en volgens Action zelfs in de vaatwasser (al adviseren ze zelf handwas, en dat is verstandig: emaille wordt in de vaatwasser dof).
Vijf liter is een fijn familieformaat. Een stoofpot voor vier tot zes personen, een hele kip met groenten, of een brood van 500 gram meel — het past. En omdat gietijzer warmte lang vasthoudt, kun je de pan na het koken gewoon op tafel zetten; hij is er in rood en in mat zwart, en allebei zien ze er op tafel uit alsof ze veel meer hebben gekost.
Action
± €27,95
Let op: deze pan is alleen online te koop, niet in de winkel, en Action rekent €5,99 bezorgkosten — reken dus op ± €34. En 5,3 kilo is echt zwaar: voor wie moeite heeft met tillen is een kleinere pan (zie hieronder) verstandiger.
Waar zit het verschil met een pan van €100?
Eerlijk is eerlijk: gietijzer is gietijzer, en de natuurkunde is voor een pan van €28 hetzelfde als voor een pan van €300. Het verschil zit in drie dingen die je pas na een tijdje merkt.
- De emaillelaag. Bij duurdere merken is de laag dikker en gelijkmatiger, waardoor hij minder snel schilfert bij een tik tegen de gootsteen of een metalen lepel. Bij budgetpannen zie je vaker kleine oneffenheden of een randje zonder emaille. Ga er zuinig mee om en het gaat prima; smijt ermee en je ziet het.
- De deksel. Een goede deksel sluit strak en heeft noppen of ringen aan de binnenkant die het condensvocht terug op het vlees laten druppelen. Dat maakt stoofvlees sappiger. Budgetdeksels sluiten iets minder strak — geen ramp, je verliest wat vocht.
- Garantie en levensduur. Le Creuset en Staub beloven decennia; een budgetpan koop je voor een paar winters. Dat is geen schande — het is een andere rekensom.
Onze conclusie: voor iemand die twee keer per maand stooft, is de Action-pan een uitstekende eerste gietijzeren pan. Voor iemand die er élke week mee kookt en de pan over twintig jaar nog wil hebben, loont het om verder te kijken.
Lidl-tip: de pompoenpan komt terug
Nog zo'n vondst in dezelfde prijsklasse: Lidl brengt in de herfstfolder (vanaf woensdag 23 september) de gietijzeren pompoenpan van SILVERCREST terug — het oranje, geribbelde pannetje dat vorig jaar viraal ging omdat het sprekend lijkt op een pan van Le Creuset die het tienvoudige kost. Adviesprijs in de folder: €24,99. Hij is alleen in de winkel te koop en meestal binnen een paar dagen weg, dus wil je hem: ga op de folderdag zelf. Zodra hij online staat, vind je hem in onze cadeauzoeker.
Vier alternatieven als je meer wilt (of minder gewicht)
BK Bourgogne Ø24 cm — de Nederlandse klassieker
BK maakt al sinds 1851 pannen en de Bourgogne-lijn is de gietijzeren braadpan die je in half Nederland in de keuken ziet staan. Iets kleiner dan de Action-pan (24 cm, 4,2 liter), maar met een deksel met druipringen en een witte geëmailleerde binnenkant waarop je goed ziet hoe bruin je vlees is. Voor een gezin van vier ruim genoeg.
bol
± €61,69
Let op: de witte binnenkant laat verkleuring van tomaat of kerrie eerder zien dan een zwarte. Dat is cosmetisch, niet schadelijk, maar wie een smetteloze pan wil moet 'm direct na gebruik afwassen.
HEMA Lyon Ø24 cm — PFAS-vrij en netjes afgewerkt
HEMA's gietijzeren lijn heet Lyon en is precies wat je van HEMA verwacht: strak, zonder poespas en zonder PFAS (gietijzer met emaille heeft sowieso geen antiaanbaklaag nodig, maar HEMA zet het er expliciet bij — fijn nu dat onderwerp zo in het nieuws is). Een mooie middenweg tussen budget en merkpan, met de HEMA-service als je iets mankeert.
HEMA
± €69,99
Let op: 24 cm is genoeg voor een gezin, maar krap voor een hele kip of een stoofpot voor zes. Twijfel je over het formaat, neem dan de grotere Action- of Dille & Kamille-pan.
Dille & Kamille Ø24 cm — de mooiste op tafel
Als je een pan koopt die óók op tafel komt, telt hoe hij eruitziet. De groene gietijzeren braadpan van Dille & Kamille heeft een dubbele emaillelaag — matzwart van binnen, glanzend groen van buiten — en is het soort pan dat mensen aan tafel over beginnen. Een klassiek cadeau voor een housewarming of een bruiloft, zeker als meerdere mensen samen leggen.
Dille & Kamille
± €79,95
Let op: glanzend gekleurd emaille is gevoeliger voor krassen en vlekken dan mat zwart. Gebruik houten of siliconen lepels en zet 'm niet op een ruwe onderzetter.
Le Creuset 22 cm — het origineel, voor wie het écht wil
En dan het merk waar alle andere pannen op lijken. Le Creuset maakt sinds 1925 gietijzer in Frankrijk, en een pan van hen is zo'n ding dat in testamenten terechtkomt. Deze 22-centimeterversie is de instap: klein genoeg voor twee, groot genoeg voor een soep of een stoofpot voor drie. De prijs is fors — maar het is precies het cadeau dat iemand nooit zelf koopt en waar drie familieleden samen prima aan kunnen bijdragen.
JoyBuy
± €98,78
Let op: 22 cm is klein — voor een gezin van vier is dit een soep- of bijgerechtpan, geen stoofpan. En check bij een marktplaats-achtige winkel als JoyBuy altijd de levertijd en de retourvoorwaarden vóór je bestelt.
Drie dingen die élke gietijzeren pan langer mooi houden
- Nooit koud water in een hete pan. Emaille barst door temperatuurschokken. Laat de pan even afkoelen voor je 'm afwast.
- Laag opwarmen, langzaam. Gietijzer heeft tijd nodig, maar houdt de warmte daarna zó goed vast dat je op een lagere stand kunt koken dan je gewend bent. Vol vermogen op inductie is de snelste manier om emaille te beschadigen.
- Houten lepel, zachte spons. Metaal en schuursponsjes zijn de vijand. Aangekoekt? Water met een schep soda erin, tien minuten zachtjes koken, klaar.
Het oordeel
De Action-pan is voor €27,95 (plus bezorgkosten) een eerlijke, complete gietijzeren braadpan die precies doet wat gietijzer moet doen: warmte vasthouden en langzaam garen. Wie voorzichtig met de emaille omgaat, heeft er jaren plezier van. Wil je een pan die nog mooier wordt naarmate hij ouder wordt en een merk dat daar garantie op geeft, dan zit je bij BK, HEMA, Dille & Kamille of Le Creuset — in die volgorde van prijs.
Zet 'm op je verlanglijstje in plaats van in je mandje
Een gietijzeren pan is het klassieke voorbeeld van een cadeau dat mensen zelf nooit kopen maar wél jaren gebruiken. Precies waar een gratis verlanglijstje voor bedoeld is: zet de pan (en de kleur!) erop, deel het lijstje met familie, en laat drie mensen samen leggen voor die ene mooie. Aanmaken kost een paar tikken en een account is niet eens nodig. Meer inspiratie voor de keuken vind je in onze gids over langzaam koken, bij cadeaus voor de thuiskok of in alle cadeau-ideeën.
