Drieduizend driehonderd mensen die twee kilometer door de Amsterdamse grachten zwemmen, van de Keizersgracht naar het Marineterrein. Het levert elk jaar dezelfde foto's op — badmutsen tussen de woonboten — maar dit jaar ook een record. Volgens de NOS haalde de Amsterdam City Swim zondag voorlopig 3,1 miljoen euro op voor onderzoek naar ALS. In 2024 was dat 1,7 miljoen; bij de eerste Nederlandse editie in 2012 zwommen zo'n 1.100 mensen samen 740.000 euro bij elkaar. Het definitieve bedrag wordt op 1 oktober bekendgemaakt.
Wat ons opviel, is niet alleen het bedrag. Het is hoe dat geld wordt opgehaald: bijna niemand van die 3.300 zwemmers betaalt het zelf. Ze vragen het aan hun omgeving. "Ik zwem, sponsor jij me?" — en een deelnemer die dat aan dertig vrienden vraagt, haalt een bedrag op dat hij zelf nooit zou geven. Twaalf mensen met ALS zwommen dit jaar mee, sommigen voortgetrokken door familie of vrienden. Je begrijpt waarom er weinig mensen "nee" zeggen.
Het goede doel als cadeau: van uitzondering naar gewoonte
Dat mechanisme — geef niet aan mij, geef aan iets wat ik belangrijk vind — zie je steeds vaker buiten sponsorlopen. Op verjaardagsuitnodigingen van vijftigers staat "geen cadeaus, wel een bijdrage voor…". Bruidsparen vragen een donatie in plaats van een cadeaulijst. En kinderen die in groep 7 een spreekbeurt over dieren hebben gehouden, vragen ineens om geld voor de dierenambulance in plaats van weer een LEGO-doos.
Dat is niet zo gek. Wie alles al heeft — en dat geldt voor veel volwassenen in Nederland — heeft een cadeauprobleem. Wij schreven eerder over de man die niks nodig heeft en over hoeveel cadeaus hun doel missen. Een goed doel lost dat elegant op: de gever hoeft niet te gokken, de ontvanger krijgt geen derde koffiezetapparaat, en het geld doet ergens iets.
Waarom het toch vaak ongemakkelijk voelt
En toch. Wie op een uitnodiging "geef aan het KWF" leest, voelt soms een lichte druk. Hoeveel is normaal? Ziet de jarige straks wie wat gaf? Mag ik óók gewoon een fles wijn meenemen? Het goede doel als cadeau is pas leuk als die vragen zijn weggenomen. Anders wordt geven een klein examen.
Uit de sponsorlopen kun je vier dingen leren die dat ongemak weghalen:
- Maak het persoonlijk. "Geef aan ALS" is abstract. "Mijn oom Kees kreeg vorig jaar de diagnose; daarom zwem ik" is een verhaal. Zet er één zin bij waarom dít doel, en het cadeau krijgt betekenis.
- Noem een richtbedrag, geen minimum. "Rond de vijftien euro, meer of minder is allebei prima" haalt de rekensom weg. Een minimum voelt als een factuur.
- Laat de teller zien. Bij een sponsorloop zie je het bedrag oplopen en dat werkt aanstekelijk. Het maakt van losse gevers een groep — iedereen wil het rond krijgen.
- Laat een uitweg open. Sommige mensen wíllen iets tastbaars geven. Zet naast het goede doel gewoon twee of drie gewone wensen; dan kiest iedereen wat bij hem past.
Zo zet je een goed doel op je verlanglijstje
Precies om die reden kun je op Vlijstje sinds kort een goed doel als "cadeau" op je lijstje zetten. Bij het toevoegen van een wens kies je in plaats van Cadeau of Ervaring voor Goed doel, vult de naam in (of kiest er een uit de lijst) en zet er desgewenst een richtbedrag bij. Een goed doel raakt nooit "op": iedereen die je lijstje bekijkt kan doneren, en op de kaart loopt een balkje met wat er al is toegezegd — de teller van de sponsorloop, maar dan op je verjaardagslijstje. Wie liever iets tastbaars geeft, ziet daarnaast gewoon je andere wensen.
Handig voor de vijftigste verjaardag waar je "eigenlijk niks" nodig hebt, voor een cadeaulijst voor je bruiloft waarbij je liever geen derde servies krijgt, of voor het kind dat na de spreekbeurt over pinguïns het geld liever naar de dierentuin ziet gaan. En het combineert prima: een goed doel bovenaan, een paar uitjes of ervaringen eronder, een cadeaukaart voor wie het echt niet weet.
Een tip voor wie zondag niet zwom
Je hoeft niet door een gracht om dit te gebruiken. De les van de City Swim is dat mensen graag geven als je ze een reden en een makkelijke manier biedt. Een verjaardag is zo'n reden. Maak een gratis verlanglijstje, zet er een goed doel op met één zin waarom, en deel de link met wie je uitnodigt. Account is niet nodig, doneren gaat via het doel zelf, en jij hoeft nooit meer "doe maar niks" te zeggen terwijl je heimelijk hoopt op wél iets. Meer over geven zonder gedoe lees je in waarom het envelopje met contant geld verdwijnt.
